Ölümlü kazada uzmana hapis cezası: Yetkisi sınırlı olan uzmanın cezai sorumluluğu nerede bitmeli?

Son günlerde bir meslek örgütünün, iş kazası sonrası hapis cezası verilen bir iş güvenliği uzmanı için yaptığı açıklama gündemde. Davanın ayrıntılarını burada tartışmayacağız; dosyayı bilmeden kimseyi aklamak ya da suçlamak doğru olmaz. Ancak haber, sahada uzun süredir konuşulan bir soruyu yeniden öne çıkardı: Ölümlü bir kazada uzmanın sorumluluğu nereden başlıyor, nerede bitiyor?

Bir tarafın görüşü net: Uzman tespit eder, yazar, bildirir. İşi durdurma, bütçe ayırma, ekipman alma, personel görevlendirme gibi kararlar çoğunlukla işverenin elinde. Ayda birkaç saat işyerinde bulunan, yazdığı uygunsuzluk aylarca giderilmeyen bir profesyonelin, kararları vermediği bir sonuçtan ağır şekilde sorumlu tutulması mesleğe girişi caydırıyor ve uzmanları savunmacı, kâğıt odaklı bir çalışmaya itiyor.

Karşı görüş ise şunu söylüyor: Uzmanlık bir unvan değil, bir güvence. Kritik bir riski görmeyen, risk değerlendirmesine almayan ya da gördüğü halde yeterince ısrar etmeyen bir uzmanın sorumluluğu sadece 'defterime yazdım' diyerek ortadan kalkmamalı. Aksi halde uzmanlık, imza atan ama hesap vermeyen bir role dönüşür.

Arada geniş bir gri alan var: Tespit edilip bildirilmiş ama giderilmemiş riskler, uzmanın işyerinde olmadığı saatlerde yapılan işler, alt işveren faaliyetleri, kayıt altına alınmamış sözlü uyarılar.

Size sormak istiyoruz: Sizce uzmanın cezai sorumluluğu hangi noktada başlamalı, tespit ve bildirimle mi sınırlı kalmalı? Ve bu tür haberler sizin çalışma biçiminizi değiştirdi mi; daha çok mu yazıyorsunuz, daha çok mu sahada duruyorsunuz?